Tweeluik Russische kunst en cultuur 1900-1920
Moskou, St. Petersburg en München
door drs. Martine Kouwenhoven en drs. Karin Haanappel
Van 1900 tot 1920 vond er een renaissance plaats van literatuur, schilderkunst, architectuur, muziek, dans en film in de twee toonaangevende Russische steden: Moskou en St. Petersburg. Er was sprake van nog één keer een grootse culturele explosie. Deze tijd wordt dan ook wel het Zilveren Tijdperk genoemd. Het was een ‘zilveren tijd’, omdat het ook een vooraankondiging was van de ondergang van het tsarenrijk, eerder dan de opkomst van een nieuw rijk.
We zien kunst in de breedste zin van het woord schitteren in al haar Russische gulheid en grootsheid. Anna Achmatova schrijft haar prachtige gedichten, net als Osip Mandelstam en Marina Tsvetajeva, Sergej Diaghilev richt het flamboyante Ballets Russes op, Strawinsky schrijft zijn controversiële muziek voor De Vuurvogel en de Romanovs zijn zich nog niet bewust van het onheil dat dreigt als ze het 300-jarige bestaan van de dynastie met veel luister vieren in 1913.
Op woensdagavond 4 april zal Martine Kouwenhoven ingaan op de maatschappelijke achtergronden en de vele grootse kunstenaars die Rusland heeft voortgebracht tussen 1900 en 1920.
Es zog und zog mich nach München.....
Aan het eind van de 19e eeuw trokken veel Russische kunstenaars naar het westen. Hun uiteindelijke doel was vaak Parijs, het bruisende kunstencentrum van Europa. Maar vele bleven hangen in München, waar sinds 1896 Der Jugendstil verschenen was. München was een komen en gaan van vele talenten, waarvan Wassily Kandinsky misschien wel de meeste bekende kunstenaar is. Maar hij was zeker niet de enige, ook Marianne Werefkin en Alexej Jawlensky waren rond de eeuwwisseling in München te vinden. Dat deze gelijkgestemde Russische kunstenaars met elkaar in contact kwamen, was voor de hand liggend. Zij deelden dezelfde passie om zich op een expressieve manier te uiten in hun kunstwerken in plaats van de academische, conventionele regels toe te passen. Ook de Duitse kunstenaars Gabriele Münter, Franz Marc, Maria Franck en August Macke waren geboeid door het opkomende expressionisme van begin 20e eeuw. Om het publiek in aanraking te brengen met hun avant-gardistische kunstwerken maakten zij plannen voor exposities en almanaken. Zo ontstond rond 1911 Der Blaue Reiter.
Vandaag de dag wordt de kunstenaarsgroep Der Blaue Reiter vrijwel direct in verband gebracht met Wassily Kandinsky, die destijds graag als leider naar buitentrad. Maar onderzoek heeft uitgewezen dat er zonder Marianne Werefkin en Gabriele Münter geen Der Blaue Reiter zou zijn geweest.....
Ich schaffe mir ganz bewußt Illusionen und Träume.
Darin bin ich Künstler. Ich bin mehr Mann als Frau.
Allein das Bedürfnis zu gefallen und das Mitleid machen mich zur Frau.
Ich bin nicht Mann, ich bin nicht Frau, ich bin Ich.
Marianne Werefkin
Op woensdagavond 18 april zal Karin Haanappel ingaan op het expressionisme van de Russische en Duitse kunstenaars (mannen en vrouwen) die werkzaam waren in München tussen 1900 en 1920.
Locatie: Kunsthuis Rosmalen, Oosteinderweg 98, 5247 WD Rosmalen
Tijd: woensdagavond van 20.00 tot 22.30 uur
Data: 4 en 18 april 2012
Prijs: € 25,00
Code: CUL505